مسجد جامع یزد

مسجد جامع یزد یکی از شاهکارهای نوآور معماری مساجد ایران به شمار می رود که تزئینات زیبا و منحصر به فرد آن جلوه ای ویژه به آن بخشیده است

در کتب تاریخی یزد بیان شده است که این مسجد را بر روی آتشگاه ساسانی ساخته اند و سنگ بنای آن توسط علاء الدوله گرشاسب نهاده شده است.

مسجد جامع یزد

مسجد جامع یزد

مسجد جامع یزد در قرن ششم هجری قمری و به دستور گرشاسب از نوادگان علاء الدوله کالنجار ساخته شده بود و بنای اصلی مسجد کنونی از آثار سید رکن الدین محمد قاضی و مربوط به دوران حکومت آل مظفر در قرن هشتم و نهم هجری قمری است. سید رکن الدین پس از احداث بقعه، میدان، آب انبار و ساعت در این شهر به تعمیر و تجدید بنای این مسجد پرداخت. اصیل‌ترین بخشهای هنر معماری بی نظیر ایرانی در گچ کاری‌، شبستان، صحن، گنبد، کاشی کاری و مناره های برافراشته آن به چشم می خورد.

.

مسجد جامع یزد در اصل طی ۱۰۰ سال و سه دوره مختلف بنا شده ‌است، پایه‌های اصلی آن توسط ساسانیان و بنای فعلی مسجد از لحاظ شیوه معماری متعلق به دو دوره موسوم به آذری می باشد. بنای گنبد خانه متعلق به دوره ایلخانی و سر در بلند مسجد متعلق به زمان شاهرخ و دوره تیموری می باشد. شهرت این بنا به لحاظ خوابیدگی گنبد، سر در رفیع و همچنین کاشی کاری زیبا و منحصر به ‌فردش، زبان زد خاص و عام می باشد.

.

این مسجد مشتمل بر یک ایوان بلند، گنبد خانه، دو شبستان تابستانه با دو گرم خانه در ضلع شرقی و غربی، یک صحن بزرگ مستطیل شکل و دو پایاب می باشد .گرمخانه شرقی به شبستان شازده معروف است و جدیدا توسط هیئت حامیان مسجد بازسازی شده است . مجموعه ایوان، گنبدخانه و فضاهای پیرامون آن، زیباترین بخش بنا را تشکیل می دهند.

.

این بنا دارای شش ورودی است که در اضلاع مختلف آن واقع شده اند. ورودی اصلی که در ضلع شرقی مسجد واقع شده دارای سر دری بلند و کتیبه های کاشی معرق است که دو مناره نیز بر روی آن ساخته شده است. این سر در زیبا در زمان شاهرخ تیموری به بنا اضافه شده و بر آن تزئینات و کاشی معرق با نقوش گره چینی و اسلیمی کار شده است. بخش اعظم این آثار به مرور زمان تخریب شده بود در تعمیرات هئیت حامیان باز سازی شده است.

.

مساحت مسجد جامع یزد

صحن وسیع مسجد مستطیل شکل و بیش از 1000 متر مربع است. در وسط آن نیز مهتابی بزرگی به منظور اقامه نماز در فصول مناسب قرار گرفته است. دور تا دور صحن رواق هایی قرار دارد که علاوه بر ایجاد سرپناه و سایبان، زیبایی خاصی به فضای صحن داده و آن را ا ز یکنواختی خارج کرده است .

محراب اصلی یا محراب واقع در گنبد خانه یا مقصوره یک دهانه مستطیل شکل است که از دو طرف آن معبرهای تنگ و کوتاهی به دو سوی گنبد خانه راه دارند. این محراب زیبا مزین به انواع کاشی معرق، کتیبه و آجر ضربی است و بر دو کاشی ستاره ای شکل نام استادکار و تاریخ ساخت محراب ( 777 هجری ) نقش بسته است.

.

محراب این مسجد از سنگ مرمر یکپارچه بوده که دارای قسمتی با شکل کاشی کاری کوچک به شکل کره زمین است و از همه رنگها در آن به کار رفته است. نکته جالب توجه این است که مردم یزد تصور می کنند خاک کاشی ها و همه مصالح این مسجد از کربلا آورده شده و برای ساختن آن به جای آب، از گلاب استفاده شده است.

.

گنبد مسجد جامع یزد

گنبد زیبای مسجد از نوع دو پوسته پیوسته بوده و بر آن نقش گل صابونکی معقلی با ظرافت اجرا شده است و بر ساقه آن کلمه « الملک للّه » به خط کوفی تکرار شده است .

گنبد مسجد جامع یزد

گنبد مسجد جامع یزد

دو مناره مسجد که ارتفاع تقریبی آنها 52 متر است، دارای قطری در حدود 8 متر بوده و در دوره صفوی به بنا افزوده شده است اما در سال 1313 فرو ریخته و دوباره تجدید بنا می گردد. یکی از مناره ها دارای پلکان دو طرفه است .

در دوره قاجاریه تخریب و نوسازی وسیعی در مجموعه مسجد جامع رخ می دهد که باعث دگرگونی و تغییر چهره آن می گردد. این اقدامات در زمان فرمانروایی شاه محمد ولی میرزا در یزد و در زمان سلطنت فتحعلی شاه قاجار رخ می دهد و عملیات ساختمانی وی از سال 1236 آغاز و در سال 1240 به پایان می رسد. وی اقدام به تخریب بخش های قدیم مسجد نموده و صحن بزرگ فعلی مسجد با رواقهای اطراف آن را اضافه می کند. همچنین شبستان بزرگی در ضلع غربی مسجد بر روی ساخت و سازهای کاکویان احداث کرده و انحراف قبله آن را تصحیح می کند که در حال حاضر به شبستان شازده مشهور است.

.

بعد از این اقدامات موقوفات قدیمی مسجد از بین رفت و بدین ترتیب به علت عدم وجود ضمانت مالی در مدت زمان طولانی و نزدیک به یک قرن مسجد روی به تخریب نهاد تا در سال 1349 هیئت حامیان مسجد جامع کبیر یزد، تحت نظارت مرحوم حاج سید علی وزیری و به یاری محمد تقی مصطفوی (‌باستان شناس ) تشکیل و به احیای مسجد پرداختند. به هر تقدیر علی رغم نو سازی مسجد که منجر به احیای این بنای بزرگ تاریخی شد. توسط هیئت حامیان ، تصمیم بر تخریب ‌بقایای بناهای اولیه گرفته شده و در مکان آن شبستان جدیدی در ضلع شرقی صحن ساخته شد.

.

در سقف ایوان مسجد جامع یزد، ۹۹ اسم از اسامی پروردگار با خط کوفی، نقش بسته است، اما ناخوانا بودن بعضی از اسامی به دلیل مرمت نادرست و وجود کلماتی به غیر از اسامی، باعث شده بود که برخی از راهنمایان به اشتباه آن را ۱۱۰ نام جلاله خداوند معرفی نمایند.

انتهای ‌خیابان مسجد جامع، محله دروازه شاهی‌ واقع است.

.

تور زمینی و هوایی

تور زمینی و هوایی

 

برای دیدار نزدیک از مسجد جامع یزد این مسجد تاریخی و دیدنی یزد میتوانید با کارشناسان ما مشورت کنید و با ثبت نام در تور یزد از کلیه جاهای دیدنی یزد دیدن کنید و لذت ببرید

02166979177

09128000105