نقش رستم

معرفیِ کاملِ یادگاریه هنرمندانه از دوران هخامنشیان

نقش رستم کجاست؟

نقش رستم در استان فارس و شهر مرودشت شیراز قرار گرفته. این جاذبه در فاصله 6 کیلومتری پرسپولیس یا تخت جمشید ساخته شده.

این گنجینه تاریخی مجموعه ای باشکوهّ که از سه دوره تاریخی، جان سالم به در برده. از جمله اونها می شه به دوران خدایان ایلامی، پادشاهان هخامنشی و روزگاران ساسانی اشاره کرد.

نقش رستم قطعاً یکی از ارزشمندترین ثروت های میراث ایرانی محسوب می شه.

قدمت نقش رستم

گنجینه باستانی نقش رستم همان طور که اشاره شد در فاصله 6 کیلومتری پرسپولیس و در کوه های حاجی آباد واقع شده، بنابراین بیشترین ربط تاریخی رو به دوران هخامنشی داره. اما درباره این مجموعه می شه گفت که سه دوره اصلی رو طی کرده:

• یادگارهای ایلامی که به 600 تا 2000 سال قبل از میلاد برمی گرده.
• دوران هخامنشی که مربوط به زمان 330 تا 600 قبل می شه.
• و دوران ساسانی که 224 سال تا 651 سال بعد از میلاد هست.

درون نقش رستم چه چیزهایی هست؟

مقبره های برخی از بزرگترین پادشاهان هخامنشی در نقش رستم قرار داره.

مقبره خشایارشا (خشایار شاه) (486 تا 445 قبل میلاد)، داریوش اول (522 تا 486 قبل میلاد)، اردشیر اول (465 تا 424 قبل میلاد) و مقبره های داریوش دوم (424 تا 405 قبل میلاد) همگی در نقش رستم واقع شدن.

عرض هر مقبره 19 متر و طول آن حدود 93 متر هستش و حدود 26 متر از سطح زمین فاصله دارن.

سازه های آرامگاه های نقش رستم

ورودی هر مقبره به شکل مربع مستطیل ساخته شده. این درها در دوران باستان قفل می شدن.

علاوه بر این، مقبره داریوش دارای نوشته های خط میخی نیز هستش که باعث شده این آرامگاه جذاب تر و راز آلود تر شه. این نظریات در سایت livius.org نیز درج شده:

This tomb is well-known for the king’s “autobiography”, which is contained in two inscriptions (DNa and DNb). The central thought is that Darius wanted to rule according to justice: “It is not my desire that a man should do harm, nor is it my desire that he goes unpunished when he does harm.

در این کتیبه، داریوش در حال ستایش اهورامزدا است و از پیروزی های خود یاد می کنه. او همچنین در مورد افکار خود درباره ایران و مردمانش و همچنین شیوه پادشاهیش صحبت می کنه.

راهرو مقبره داریوش دارای طولی 18.72 متری و عرضی 3.7 متریه. در این مقبره، 9 تابوت سنگی وجود داره که در یک ردیف سنگی حفر شدن.

آن ها متعلق به داریوش بزرگ، ملکه و سایر اقوام نزدیک هستن. ابعاد آن ها 2.1 در 1.5 در 1.5 است و هر مقبره با یک سنگ بزرگ، پوشانده شده.

نمادگرایی فضای بیرونی مقبره ها

در بالا سمت راست تصویر، حکاکی ماه قابل مشاهده است که بی ثباتی جهان رو نشان می ده. در پایین سکوی، نمایندگان ملل مختلف تخت سلطنت رو در دست دارن.

در بخشی دیگر از این کتبه ستون هایی نیز طراحی شده. در بالای هر ستون شما می تونی یک گاو دو سر رو ببینی. تصاویر شیرهای خروشان نیز در پایین نقوش قابل مشاهده هستن. جالب این جاست که شیرها با مقداری نیلوفر آبی تزئین شدن.

نیلوفر آبی یا لوتوس در اصل نمادی از اخلاص و عاری از هر گناهیه که یکی از ویژگی های اصلی ایرانیان در دوران اقتدار و قدرته.

کعبه زرتشت (مکعب زرتشت)

در روبروی نقش رستم، یک مکعب زیبا وجود داره که اون رو مکعب زرتشت یا همان کعبه زرتشت (=پیامبر ایرانی) می نامند. این بنا از سنگ های بزرگ ساخته شده.

مهارت و دقت به کار رفته در قلمه ها و حکاکی های سنگ های سیاه و سفید نشان از توانایی معماری های موجود در سلسله هخامنشیان داره.

در بالای مکعب، یک اتاق 2.5 در 2.5 متر مربعی وجود داره. باورهای مختلفی درباره این اتاق هست که برخی معتقدن اوستا (متون مذهبی آیین زرتشت) که بر روی 12000 گاوچرانش نوشته شده در این اتاق نگه داری شده.

برخی دیگر معتقدن که این اتاق مقبره بردیا پسر کوروشه که توسط برادرش کامبیز کشته شد. برخی از مورخان نیز معتقدن که آتش مقدس در این اتاق نگه داری می شده.

اخیراً گفته می شه که این اتاق یک رصدخانه بوده که در زمان امپراطوری ساسانیان، برخی از اسناد مهم دولتی در آن نگهداری می شده.

یک کتیبه ساسانی به سه زبان در این ساختمان وجود داره. این کتیبه عمدتاً درباره وقایع تاریخی شاپور اول در نبردهای ایران و رومه که در آن والرین (امپراتور روم) شکست خورد و در نیشابور زندانی شد.

نماد اهورامزدا برای اولین بار در دوره هخامنشیان (550 – 330 پیش از میلاد) در كتیبه داریوش اول ظاهر شد. تا قبل از آرتراكسس دوم پارس، اهورامزدا در تمام كتیبه های سلطنتی موجود به پرستش فراخوانده می شد.

در دوره هخامنشی، رسم بر این بود که یک ارابه خالی به همراه اسب های سفید، برای دعوت از اهورامزدا برای همراهی با ارتش پارسیان در نبردها باشه.

خوبه بدونی که تصاویر اهورامزدا از قرن 5 قبل از میلاد مسیح وجود داشت، اما در دوره ساسانی با چهره های حک شده از سنگ جایگزین شد و بعداً با یک حرکت نمادین که توسط سلسله ساسانی انجام شد، کاملاً این نمادها حذف شدن.

علت نامگذرای نقش رستم

بنابراین، این مجموعه رو نقش رستم (به معنای حک شده های رستم) اسم گذاری کردن. زیرا مردم محلی بر این باور بودن که مرد کنده کاری شده بر روی تابلوها قهرمان حماسی “رستم” است.

اما باید بدانیم که حماسه شاهنامه (شاهکار فردوسی)، شاعر بزرگ ایرانی، مربوط به قرن دهم و یازدهمه.

برای روشن شدن حقایق نهفته در نقش رستم و کشف رازهای اون، برای چندین بار بین سال های 1936 و 1939 توسط تیمی از انستیتوی شرقی دانشگاه شیکاگو به سرپرستی اریش اشمیت حفاری و بازبینی شد که در ادامه برات شرح میدم…

گود برداری برای کشف اسرار درون نقش رستم مرودشت

برای اولین بار نقش رستم، در سال 1923 توسط ارنست هرتسفلد (باستان شناس آلمانی و ایران شناس) حفاری شد. هرتفلد آخرین برج ساسانی رو حفاری کرد. پس از آن، این مکان از سال 1936 تا 1939 بارها مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.

برخی از میراثِ مهم، مانند كتیبه های فارسی و برخی سنگ های مدفون متعلق به دوره ساسانی در این مکان یافت شده.

در حفاری های مرکزی، به یک ساختمان می رسن و در قسمت های غربی آخرین جلیقه های دو ساختمان با آجر گل آلود پیدا شد.

در حالی که این گنجینه هنوز شرایط میراث جهانی یونسکو رو ندارده، اما حکاکی های ظریف و زیبای ساسانی به عنوان بخشی از منظره باستان شناسی ساسانی منطقه پارس که توسط یونسکو به دلیل تجسم تحولات سیاسی، تاریخی، فرهنگی و هنری توانمند ساسانی شناخته شده، محافظت می شه.

اثر تازه ثبت شده در یونسکو، از ژوئیه سال 2018، شامل هشت مکان باستان شناسیه که در سه بخش جغرافیایی فیروزآباد، بیشاپور و سروستان واقع شدن.

دو اسم محلی دیگه برای نقش رستم عبارتن از “سلیب”، یک کلمه عربی به معنای “صلیب” و صلیب های فارسی. این اسم گذاری به دلیل نمای مقبره ها است که شبیه صلیبه.

این مقبره های هخامنشی بود که ساسانیان رو به این مکان جذب می کرد. این مقبره ها و گور دخمه های نقش رستم محفظه هایی برای خاکسپاری هستن که دارای حکاکی هایی هستن و هرکدام دارای یک سارکوفاگ بودن.

با این حال، هنوز مشخص نیست که آیا اجساد مستقیماً درون این سارکوفاژی ها قرار داده شدن یا استخوان هایی هستن که پس از قرار گرفتن در برج سکوت در این تابوت ها قرار گرفتن.

علاوه بر این ها، اعتقاد بر اینه که به دنبال حمله اسکندر در قرن چهارم قبل از میلاد، تمام مقبره ها غارت و ویران شدن.

در حال حاضر برنامه ریزی برای قرار دادن کل مجموعه نقش رستم در فهرست میراث جهانی یونسکو ادامه داره، همان طور که تخت جمشید نیز در این فهرست قرار گرفته.

به عنوان بخشی از این روند، چندین پروژه مرمت در حال انجامه و اسکن دقیق لیزری مجموعه نیز برای انجام ترمیم دقیق در حال انجام است.

این قبیل کارهای مثبت قدم های خوبی برای حفظ جاهای دیدنی و معروف شیراز به عنوانی بخشی از میراث ایرانیان هستن.

چطور به نقش رستم بری؟

برای رسیدن به اینجا و بازدید از این اثر تاریخی و معروف جهانی که حتی در مختارنامه هم از آن یاد شده دو راه وجود داره:

1. وسیله نقلیه شخصی، شما می تونی به بزرگراه شیراز – مرودشت بری. سپس جاده مرودشت – سعادت شهر رو طی کنی نا به مقصد برسی. نقش رستم در 60 کیلومتری شیراز قرار داره پس فاصله اون با شهر شیراز تقریبا 30 الی 45 دقیقه با ماشینه.
2. ثبت نام در تور، آژانس مسافرتی فارا گشت کوروش کبیر به عنوان مجری اصلی تور شیراز با قطار یا با هواپیما در ایران، هر روز برنامه بازدید و گشت از جاذبه های توریستی شیراز داره. بنابراین می تونی با رزرو تور شیرازگردی از فارا گشت، همراه با گروه مسافران و همراهی بهترین لیدر و راهنمای شیراز از این اثر زیبا و تاریخی دیدن کنی. لیدرهای ما تمام رازها و اسرار نقش رستم رو برای شما بازگو می کنن و با راهنمایی اون ها این مجموعه رو بهتر از هر کس دیگری خواهی شناخت.

ساعات بازدید از نقش رستم فارس

برای بازدید از این مجموعه حدودا از ساعت 9:00 صبح الی 20:00 زمان داری.

یکی از بهترین زمان ها برای بازدید از این منطقه تور شیراز پاییز هستش که هوا خنک تره و راحت تر می تونی گردش داشته باشی.

اگه دلت می‌خواد بدونی چه جاهای دیگه ای در لیست برنامه گشت و گذار شیراز فارا گشت هست، می‌تونی به صفحه گشت های رایگان تور شیراز ما مراجعه کنی.

نقشه و آدرس نقش رستم در گوگل مپ

وقتی با آژانس هواپیمایی و مسافرتی فارا گشت تماس می گیری همکاران ما به تمامیه سوالات شما درباره نقش رستم، بهترین زمان سفر به شیراز، امکانات و درجه هتل های پکیج تور شیراز ارزان عادی یا تور شیراز با گشت برای نوروز و خدمات گشت ها و بهترین راهکارها پاسخ می دن پس خیالت راحت باشه.

پیشنهاد میکنم مطلب کدام آژانس بهترین تور شیراز رو داره در سایت فارا گشت مطالعه کنی.

پاسخگویی به همه شما عزیزان یکی از وظایف مورد علاقهٔ ماست. برای دریافت اطلاعات بیشتر و زمان و شرایط رزرو تور می ‌تونی با شماره تلفن های زیر تماس بگیری.

تورهای پیشنهادی: