بازار خان در یزد

معرفیِ کاملِ این بازار سنتی

چرا این بازار هنوز هم مهمه؟

شاید خودت هم خوب می دونی که شهر یزد یکی از قدیمی‌ ترین و زیباترین شهرهای ایرانه. این شهر دارای آب‌ و هوای خشکی هست اما برخلاف خشکی آب‌ و هواش، روح تازه دمیده شده در شهر، می تونه جان و روان شما رو آرامش بده.

فکر نکن که یزد، کویریه و شما نمی تونی هیچ جای دیدنی، اونجا پیدا کنی؛ برعکس! این شهر جزو معروف ترین مکان های دیدنی ایرانه. حتی خارجی ها هم جاهای دیدنیش رو می شناسن.

واژه‌ “یزد” به معنای شهر خدا و سرزمین مقدسه و خالی از لطف نیست که این شهر رو به همراه جاذبه‌ های دیدنی و تاریخیش به راستی برازنده‌ این اسم بدونیم.

حالا بپردازم به علت این که چرا بازار خان یزد هنوز هم معروفه و این قدر توریست ها بهش علاقه دارن:

هر ساله به سبب تنوع کالایی موجود در این بازار و محصولات سنتی اون، تعداد زیادی از گردشگران و حتی مردمان محلی، چرخه خرید و فروش رو در این جا زنده نگه داشتن. گذر زمان هم نتونسته از رونق این بازار، کم کنه.

بسیاری از سوغاتی‌ های ارزشمندی که مسافران یزد برای دوستان و خانواده خودشون تهیه می‌ کنن از بازارخان یزد قابل تهیه هست. شما هم اگه به شهر یزد سفر کنی می تونی بسیاری از ظروف مسی، دستمال یزدی، ترمه، پارچه و… رو از همین بازار بخری.

علاوه بر خرید کردن می‌ تونی از معماری بی ‌نظیر و فضای تاریخی زیبای اونجا نیز لذت ببری. حتی مردم محلی شهر یزد هم بسیاری از اقلام روزمره خودشون رو از این بازار تهیه می‌ کنن.

خیلی از افراد هم ترجیح میدن کلاهای مهم و ضروری مثل سوغاتی ها و حتی جهیزیه دخترانشان رو هم از همین جا بخرن.

بازار خوان یزد علاوه بر اهمیت تجاری، دارای اهمیت گردشگری هم هست. به نظرم کمتر کسی پیدا میشه که به یزد سفر کنه اما دلش نخواد که یه سری به این بازار زیبا و سنتی بزنه.

شما هم اگه به این بازار بری حتماً روحیه ات عوض می شه و علاوه بر اون، با بخشی از تاریخ غنی ایران هم آشنا می شی. حال و هوای این بازار قدیمی‌، شما رو در تاریخ به عقب می‌ کشونه؛ این جا می تونی تصاویری رو ببینی که اون ها رو تا بحال فقط توی فیلم‌ های قدیمی ایرانی دیده‌ بودی.

معروفیت این بازار به قدری زیاد است که سایت معروف lonelyplanet.com درباره آن می گوید:

“کوچه پس کوچه های این بازار سرپوشیده به قرن نهم میلادی باز می شود و ساعتی منحرف را برای مدت طولانی تغییر می دهد. بسیاری از فروشگاه ها پارچه های متنوعی را که قرن هاست در یزد بافته می شوند ، می فروشند.”

اگه بتونی تور یزد رو در فصل های خوش آب و هوا رزرو کنی، بهترین فرصته که بتونی از این بازار قدیمی دیدن کنی. آژانس مسافرتی فارا گشت کوروش کبیر بهت کمک می کنه تا با قیمت مناسب به این شهر زیبا و تاریخی سفر کنی. اگه تا حالا شهر یزد رو ندیدی، همین حالا وقتشه، دست به کار شو….

با من همراه باش تا در قسمت های بعدی درباره تاریخچه بازار خان و جاذبه های دیدنیش بیشتر برات تعریف کنم.

تاریخچه بازار خان یزد

تاریخچه بازار خان در یزد مربوط به عهد قاجاریه است که 274 متر طول و 4 تا 6 متر ارتفاع داره. این بازار به دو بخش تقسیم می شه: شمالی و جنوبی؛ شرقی و غربی.

بخش شمالی و جنوبی بازار، 53 باب مغازه و بخش شرقی و غربی، 100 باب مغازه داره. بنابراین به طور کلی متشکل از 153 باب مغازه می شه.

از اون جایی که این بازار یکی از بزرگ ‌ترین و طویل ‌ترین بازارهای منطقه محسوب می شه، این تقسیم بندی، دسترسی و آشنایی با قسمت‌ های مختلف بازار رو آسان‌ تر می کنه.

البته گفته شده که این تقسیم ‌بندی به علت ساخت خیابان قیام بوده و باعث شده که حتی برخی حجره ‌های بازار خان خراب بشن.

این بازار در زمان ناصر الدین شاه توسط محمد تقی بافقی و نوادگان او احداث شد. محمد تقی خان بافقی، موسس خوانین و یکی از حکام یزد بوده که در طول عمر خودش آثار گران ‌بهایی نظیر باغ دولت آباد، بازار قیصریه، میدان خان، باغ گلشن و مدرسه خان رو به جا گذاشته.

به دلیل معماری منحصر به فرد این بازار، عده‌ای معتقد هستن که ساخت این بازار به صورت تدریجی صورت گرفته. این نظریه تقریباً کمی قابل تامله، چون که بازار خوان به عنوان یک مجموعه مادر معرفی شده که دارای زیر مجموعه‌ های دیگه ای نیز هستش.

در اصل باید گفت بازار خان یزد، زیر مجموعه‌ “مجموعه‌ خان” هستش که شامل بازار، حمام خان، مدرسه خان و میدان خان می شه. از اون جایی که این مجموعه، بسیار عظیمه، طبیعیه که تمام بازار در دوره‌ قاجاریه ساخته نشده باشه و بخشی از آن هم متعلق به افشاریه باشه!

اسم گذاری این بازار هم داستان جالبی داره. بهتره این قسمتش رو هم گوش کنی، حتماً برات جذابه:

در یزد قدیم، تنها افراد بزرگ شهر و یا افرادی که بهشون می گفتن “خان‌”، اجازه ورود به این بازار رو داشتن و مردم عادی یا همون رعیت ‌ها حق رفت و آمد در این بازار رو نداشتن! به همین دلیله که اسم اینجا رو “بازار خان یا همان بازار خوان” گذاشتن.

باید بهت بگم که این بازار به اندازه ای قدیمی و ارزشمنده که مجموعه‌ کل این منطقه در سال 1382 با شماره 8544 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید.

معماری بازارِ خان

بازارها معمولاً ستون ‌های اقتصادی شهرهای قدیمی از جمله یزد بودن. این مسأله از دوره های قبل از اسلام تا به حالا هم صادق بوده. در این قسمت می خوام شما رو به دوره های کهن ببرم، جایی که به تاریخ بازار خان یزد مربوط بشه:

یزد در روزگاران قدیم به دلیل این که در مسیر جاده‌ ابریشم قرار داشته یکی از پر رفت و آمدترین مکان‌ ها برای تجارت و بازرگانی بوده و همین امر باعث شده تا بازارهای زیادی رو در خودش داشته باشه؛ تا جایی که این بازارها به وسیله‌ دالان‌ هایی به همدیگه وصل میشن و یک مجموعه بزرگ مانند بازار سنتی خان رو به وجود میارن.

این بازارها محل فروش صنایع دستیِ قدیمی و سنتی هستن که عمده‌ ترین کالاهای مورد معامله در این بازارها شامل طلا، شیرینی‌ های یزدی، پارچه و فرش میشن.

می تونیم انتظار داشته باشیم که به سبب اهمیت بازارها در بافت این شهر قدیمی و موقعیت اون در گذشته، پلان معماری بازارها در این شهر باید کمی منحصر به فرد باشه.

خب بهتره که الان بپردازم به توضیحاتی درباره معماری بازارخان یزد:

معماری بازار خان یزد چیزیه که می‌ تونیم از اون به عنوان یکی از نماد‌های معماری بازارهای سنتی اسم ببریم. این بازار در واقع طولانی‌ ترین بازار یزد به حساب میاد.

مصالح به کار رفته برای ساخت این بازار عمدتا خشت، گل، آجر و گچ هست و همین انتخاب نوع مصالح باعث شده که این بازار حتی در تابستان ‌های گرم شهر یزد، دارای محوطه خنک باشه.

چون که این بازار، طولانی‌‌ ترین بازار شهر یزده، تیمچه ‌های (منظور از تیمچه، همون کاروانسرا‌های کوچکیه که در دل بازارهای سنتی و قدیمی قرار دارن) متعددی داره و باعث پیچ در پیچ شدن این بازار قدیمی میشن.

هر قسمت از ابن بازار اسم های مشخصی داره و در هر قسمت، حرفه‌ خاصی در جریانه. در میون تمام این بازارها، بهترین معماری، متعلق به بازار قیصریه در فاصله‌ میدان خان و مدرسه خان هستش.

این بازار به فروش پارچه اختصاص داره اما معماری آن نسبت به سایر بازارها زیباتره. شاید بگی که اسم بازار قیصریه رو هم تا حالا برای شهر اصفهان شنیده بودی؛ اما شهر یزد هم همین بازار رو داره که معماری های منحصر به فردی داره.

این بازار دارای دو در چوبیه که به وسیله آن، بازار باز و بسته می‌ شه. این بازار به لحاظ معماری به یک راسته فرعی، دالان یا تیمچه وصل بوده و معمولاً کالاهای گران ‌بها و ارزشمند در آن معامله می‌شده.

این بازار قیصریه در سال 1381 با شماره 7795 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده.

قسمت های مختلف بازار خوان یزد که می تونی از نزدیک مشاهده کنی

همان طور که در عکس بازار خان یزد مشاهده کردی، یکی از طولانی ترین بازارهای یزد با مارپیچ های زیاده، پس طبیعیه که دارای قسمت‌ های مختلفی باشه.

همون طور که قبل تر هم برات گفتم، بازار خان، حکم یک بازار مادر ر, برای بازارهای زیر مجموعه خودش داره و خود بازار اصلی، در مجموعه بزرگ‌ تر خان، قرار گرفته.

در این بازار، بازارهای دیگه ای هم مثل بازار زرگری، بازار پنجه علی، بازار قیصریه، بازار علاقبندی، بازار کاشیگری، بازار ملا اسماعیل، بازار افشار، بازار شاهزاده فاضل، بازار دروازه مهریز و بازار نخود بریزها رو در خودش داره.

فکر کن اگه داخل بازار خان شهر یزد بشی و بخوای از تمام این بازارچه های مختلف دیدن کنی، چقدر طول میکشه؟!

پس به نظرم بهتره که یک روز کامل رو به گردش در این بازار اختصاص بدی. این طوری هم می تونی بهتر خرید کنی و هم از تماشای معماری سنتی اون لذت ببری.

بازار زرگری در میان بازار خان استان یزد، مرکز مبادله‌ طلاست و در میان آجرهای خشتی دیواره‌ های بازار، مثل یه خورشید می‌ درخشه.

سقف این بازار به صورت طاقه و قوس ‌های هلالی هم طراحی هایی داره.

این بازار یکی از مراکز اصلی خرید و فروش طلا و جواهرات در شهر یزده و رونق تجاری خودش رو هنوز هم حفظ کرده. معمولاً گردشگران به این قسمت بازار نمی‌ رن و ترجیح میدن وقت خودشون در قسمت‌ های دیگه بازار که شامل سوغاتی و صنایع دستیه بگذرونن. برای همین خالی از لطف نبود که در این مطلب درباره آن کمی توضیح بدم.

بازار دروازه مهریز در قسمت شمالی و جنوبی بازار خان قرار داره و به کوچه‌ ای به اسم دارالشفا ختم می شه. ارتفاع این بازار به چهار متر می رسه و مصالح به کار رفته در اون، همون مصالح عمده به کار رفته در بازار، یعنی خشت و گچ و آجره.

بازار کاشیگری شامل مجموعه‌ های آهنگری می شه. این بازار از جمله بازارهاییه که در زمان افشاریه ساخته شده. این جا می تونی ابزارها و محصولات فلزی رو ببینی. این هم البته جزو حرفه های مردم یزد محسوب میشه.

بازار پنجه علی در مجموعه بازار خان به بازار مسگران هم شهرت داره. اگه داخل این بخش از بازار بشی، سر و صدای ظروف مسی و کار بی ‌وقفه مسگرها، حال و هوای تو رو عوض می کنه. به هر حال، تماشای این قسمت هم می تونه شما رو سرگرم کنه.

خوبه بدونی که معمولاً این بازار به دلیل علاقه مردم به ظروف مسی و خرید سوغاتی، اکثرا پر رفت و آمده.

بازار خان یزد کجاست و ساعات کار آن به چه صورته؟

برای سفر به یزد می توانی از هواپیما استفاده کنی در غیر این صورت می توانی با کلیک یا تاچ روی عبارت های تور یزد با قطار و یا اگر سفر ارزان تری بخواهی تور یزد با اتوبوس به صفحه مربوطه بری اطلاعات کامل پکیج سفر رو ببینی.

وقتی به شهر یزد رسیدی و تصمیم گرفتی که از بازار خان یزد دیدن کنی، آدرسش اینجاست:

باید به سمت چپ میدان امیر چخماق بری، بعدش وارد خیابان قیام بشی و بری به سمت بازار خان. قطعاً یه سفر گردشگری جذاب رو در این مکان خواهی داشت.

ساعت کار بازار خان نیز تقریبا در اکثر مواقع از 8 صبح الی 10 شب هستش.

نقشه و آدرس بازار خان یزد در گوگل مپ

وقتی با آژانس تور مسافرتی فارا گشت تماس می گیری همکاران ما به تمامیه سوالات شما درباره تاریخچه، معماری و ساعت کار بازار خان یزد، در کنار معرفی تور و مدت زمان لازم برای سفر، امکانات و درجه هتل های پکیج تور در ایام عادی یا تور یزد نوروز و خدمات گشت ها و بهترین راهکارهای مسافرتی پاسخ می دهن پس خیالت راحت باشه.

پاسخگویی به همه شما عزیزان یکی از وظایف مورد علاقهٔ ماست. پس برای دریافت اطلاعات بیشتر و زمان و شرایط رزرو تور می‌ تونی با شماره تلفن های زیر تماس بگیری.

تورهای پیشنهادی:

تا اینجا با یکی از معروف ترین آثار تاریخی در استان یزد به اسم بازار خان آشنا شدی و درباره مشخصات و معماریش اطلاعات خوبی بدست آوردی و در کنارش عکس هایش رو هم دیدی. خوشحال می شیم که نظرات و تجربیاتت رو درباره این بخش از جذابیت های یزد در قسمت دیدگاه ها برایمان بنویسی.